Prieuré de Serrabone
Priorij Serrabona

EEN MEESTERWERK VAN ROMAANSE KUNST

Sainte Marie van Serrabone (=de goede berg) ligt in de vallei van de Boulès, midden in een steeneikenbos.

Deze in de 10de of 11de eeuw gestichte kerk wordt vanaf 1069 in de archieven vermeld. In 1082 komt er een priesterorde in die naar de regels van de Heilige Augustinus leeft. Dit gebeurt onder de bescherming van de lokale leenheren en de Graaf van de Conflent, die haar van goederen en inkomsten voorzien.

Er ontstaat vervolgens een meningsverschil tussen de oprichters en de bisschop van Elne. De oorzaak hiervan was de “gregoriaanse hervorming”, dat religieuze functies wilde onttrekken aan de openbare autoriteit. De bisschop wil de prior benoemen, maar de rijke oprichters weigeren dat. Er wordt een schikking getroffen : de monnikken kiezen hun eigen leider.

De augustijnermonnikken leven in besloten gemeenschap en dienen ook de parochie. In de eerste helft van de 12de eeuw bouwen zij naast de kerk een klooster, kapittelzaal, eetzaal, slaapzaal…en voorzien de priorij van gebeeldhouwde versieringen.

Er gaan 70 jaren voorbij voordat de plattelandskerk in een priorij verandert. In 1151 wordt het nieuwe gebouw ingewijd in aanwezigheid van bisschoppen en abten. Gegraveerde kruizen aan de muren van de hoofdbeuk en de absis getuigen van deze ceremonie.

De grote economische en demografische crises van de 14de eeuw leidt het begin in van de ondergang van de priorij.

Bovenop de inkomstenachteruitgang komt het gebrek aan discipline. Het leven in gemeenschappelijke ruimtes wordt vervangen door individuele cellen. In 1448 wordt een prior afgezet voor “vreselijke misdaden”, welke dat zijn weten we niet.

In 1592 worden alle augustijnerpriorijen in Spanje gesloten. Een jaar later wordt de priorij met zijn goederen aan het nieuwe bisdom van Solsona in Catalonië gegeven, die haar tot 1896 zal behouden. Deze beslissing wordt in 1612 uitgevoerd wanneer Jaume Serra, de laatste prior van Serrabone, sterft.

De Heilige Mariakerk blijft gedurende twee eeuwen de parochiekerk van het dorpje Serrabone.

Soms schuilen herders met hun kuddes in het klooster of de kerk. In 1819 stort een deel van de hoofdbeuk in en in 1822 wordt de arme en onbewoonde commune van Serrabone opgeheven.

De priorij wordt vervolgens door archeologen ontdekt en in 1834 door Mérimée bezocht: zij wordt één van de eerste “historische monumenten”.

Vanaf 1836 worden de eerste herstelwerkzaamheden uitgevoerd en door de vele restauraties in de 20ste eeuw worden de bouwwerken definitief gered. De familie Jonquères d’Oriola schenkt haar in 1968 aan het Departement van de Pyrénées-Orientales en sindsdien is de Priorij van Serrabona open voor publiek.

ARCITECTUUR IN HET KORT

De eerste kerk van Serrabone bestaat uit een enkele hoofdbeuk met een gebroken tongewelf.

De komst van de kanunnikkengemeenschap in de 12de eeuw brengt vele veranderingen met zich mee.

De eenvoudige koorafsluiting word door een dwarsschip met drie absissen vervangen. Een grotere absis, die aan de buitenkant uitsteekt, krijgt twee koorkapellen. Er wordt ook een tweede schip in het noorden en een klokketoren bijgebouwd, en in het zuiden een kloostergalerij met een hoekgebouw van drie zalen op elkaar.

De muren zijn gemaakt van langwerpige blokken van schist. Het metselwerk van het tweede gebouw is meer bewerkt en bestaat uit grote gehouwen en zorgvuldig gemonteerde schistblokken.

De beeldhouwwerken van het klooster, de poort, het absisraam en de tribune zijn helemaal van roze marmer uit de Conflent. Zij steken enorm af tegen het groen-grijze schist.

PLANPLATTEGROND

DE BIJZONDERE TRIBUNE

De tribune wordt beschouwd als het meest opmerkelijke bouwwerk van het romaanse tijdperk in Catalonië. De kwaliteit van de materialen en het marmer uit de Conflent dragen bij aan dit meesterwerk. De namen van de artiesten die het zo rond 1150 hebben gemaakt zijn niet bekend.

De voorgevel bestaat uit drie gewelven met daarboven een daklijst. Zijn oppervlakkig bewerkte aspect onderscheidt zich van het haut-reliëf van de kapitelen. Hij is versierd met christelijke symbolen uit de Apocalyps, die geplaatst zijn in de hoekversieringen van de bogen. Aan het uiteinde staan twee engelen met geopende handen en hun vleugels zijn om het lichaam gevouwen.

Het symbool van Marcus, de leeuw, is naast die van Johannes, de arend, geplaatst. Daar tegenover staat de stier van Lucas naast het gevleugelde persoon van Matteus. Deze vier afbeeldingen omringen Christus, die wordt weergegeven als het Lam in een mandorla. De rest is versierd met plantfiguren, palmetten, vierbladerige rozen en rankenversieringen.

Een kwaliteitsverschil is op te merken tussen de arend en de leeuw enerzijds en de stier en het persoon anderzijds.

Deze opmerking geldt ook voor de beelhouwwerken op de twee pilaren die de voorgevel ondersteunen. Wel hebben zij dezelfde opstelling en dezelfde raadselachtige onderwerpen.

Met uitzondering van een kapiteel, met daarop Heilige Michiel die een draak verslaat, is het beeldhouwwerk in Serrabone niet verhalend maar symbolisch. Leeuwen bezetten de hoeken van de kapitelen en arenden, apen en andere wonderlijke dieren vervolmaken dit opvallende dierenrijk.

Sommige aspecten van dit decor tonen aan dat deze artiesten uit de romaanse tijd beïnvloed zijn door alle kulturen rondom de Middellandse Zee.

LEXICON

Haut relief : alleenstaand beeldhouwwerk die loskomt van zijn achtergrond.
Hoekversiering : driehoekige lijn tussen twee tegenovergestelde booggewelven.
Mandorla : ovale vorm rond afbeeldingen van Christus.
Priorij : klooster geleid door een prior, onafhankelijk of verbonden aan een abdij.
Rankenversiering : versiering van een kronkelende tak met gestyleerde bladeren.
Sluitsteen : onderdeel van een boogconstructie.
Voetring : boog van cylindervormige sluitstenen die een booglijst versieren.

Contact et renseignements

Prieuré de Serrabona
66130 BOULE D'AMONT - Tél : 04 68 84 09 30

Horaires d'ouverture Ouvert tous les jours de 10h à 18h Fermé le 01/01, 01/05, 01/11 et 25/12

Conseil Général des Pyrénées-Orientales 24, quai Sadi Carnot, 66009 - Perpignan Cedex - Tél. 04 68 85 85 85 Nous contacter Coordonnées